Poznaj naszą parafię i jej historię

Parafia św. Mikołaja w Brzezinach na Podkarpaciu

Parafia św. Mikołaja w Brzezinach angażuje się w życie wspólnoty, organizując liczne wydarzenia oraz sakramenty. Wspieramy naszych parafian, oferując im duchową opiekę i pomoc w codziennym życiu.

Nasza parafia, założona na przełomie XIV i XV wieku, przez wieki zmieniała się i ewoluowała. Dziś pełni rolę centrum duchowego dla lokalnej społeczności, gdzie propagujemy wartości chrześcijańskie, organizujemy kursy edukacyjne oraz pomagamy potrzebującym.Parafia św. Mikołaja Bpa w Brzezinach to wspólnota o niezwykle bogatej, ponad 600-letniej historii, sięgającej II połowy XIV wieku. Naszym duchowym centrum jest zabytkowy, gotycki kościół wzniesiony około 1496 roku, w którym szczególną czcią otaczany jest słynący cudami obraz Matki Bożej Brzezińskiej – Słuchającej.

Historia parafii

Historia parafii św. Mikołaja Bpa w Brzezinach

Parafia powstała zapewne w II poł. XIV w. Od roku 1353 właścicielami Brzezin byli członkowie rodu Korczaków, określani w dokumentach archiwalnych jako „milites”, a więc rycerze, dlatego też można przypuszczać, że była to fundacja rycerska. Jedynym materialnym dowodem istnienia w Brzezinach kościoła w XIV wieku jest chrzcielnica usytuowana przed wejściem do kościoła parafialnego. Ma ona formy romańskie, choć brak określonych cech stylowych utrudnia dokładne datowanie. Pierwsza wzmianka o kościele i prawie patronatu pochodzi z dokumentu, który został wystawiony 1 marca 1440 r. Jest to akt sprzedaży dóbr Brzeziny przez Annę Tęczyńską i przekazania ich Helwigowi z Bieździedzy. Po 1450 r. Brzeziny przeszły w posiadanie rodu Rokoszów. Okoliczności zniszczenia pierwszego kościoła nie są znane. Można jednak przypuszczać, że mógł zostać spalony lub zniszczony w czasie wyprawy dywersyjnej króla Węgier Macieja Korwina w 1474 r. Obecny kościół parafialny został zbudowany ok. 1496 r., „z belek jodłowych wykonanych z pni drzew pozyskanych podczas przerwy wegetacyjnej w ciągu 4 kolejnych sezonów od 1492/3 do 1495/6”. Dowodzą tego badania dendrochronologiczne przeprowadzone w 2024 r. przez prof. M. Krąpca. Fundatorem świątyni był zapewne Stanisław Rokosz, który w tym czasie był właścicielem części Brzezin. Kościół został konsekrowany w 1501 r. Z tego czasu zachowała się gotycka chrzcielnica z datami 1497 i 1508 oraz herbami Ostoja. Świątynia była wielokrotnie odnawiana. Między innymi w poł.XVII w. oraz w II poł. XVIII w. W 1907 r. nastąpiła wymiana pokrycia gontowego na blaszane. W 1933 r. świątynię rozbudowano, poprzez przecięcie kościoła i odsunięcie prezbiterium od nawy, z jednoczesnym wbudowaniem nawy poprzecznej i dodaniem sobót. Od r. 1957 do chwili obecnej trwają prace renowacyjne i konserwatorskie we wnętrze i na zewnątrz kościoła.

Kościół brzeziński jest gotycki (rozbudowany jak zaznaczono wyżej), drewniany, konstrukcji zrębowej, oszalowany i kryty blachą. Pierwotnie jednonawowy z prezbiterium zamkniętym trójbocznie, po których bokach dwie przybudówki zakrystyjne. Wokół nawy soboty wsparte na słupach. Wnętrze nakryte stropami płaskimi, w nawie z zaskrzynieniami wspartymi na słupach z kapitelami kompozytowymi. Dachy siodłowe, nad starszymi częściami kościoła wsparte na więźbie storczykowej typu gotyckiego oraz nad przybudówkami daszki pulpitowe. Nad nawą wieżyczka na sygnaturkę sześcioboczna, ogzymsowana, zwieńczona kopulasto.

Polichromia wnętrza w starszej części kościoła jest renesansowo-barokowa, figuralna i ornamentalna, wykonana około połowy XVII w. W prezbiterium przedstawia sceny cyklu maryjnego, ponadto duże kompozycje męczeństwa św. Szczepana i Wawrzyńca oraz za ołtarzem postacie świętych i proroków. W nawie, na ścianie północnej występuje wielka kompozycja Sądu Ostatecznego, a na południowej malowidło św. Marcina z Tours oraz duża scena w obramieniu zatytułowana: Auxilium in tribulatione/Lekarstwo w strapieniach. Polichromia w nowszej części kościoła w transepcie i na stropach jest figuralna i ornamentalna autorstwa artysty malarza Jerzego Ostrowskiego (1958-59) i dra Tadeusza Stopki (2006). Fryz z legendą św. Mikołaja w prezbiterium jest autorstwa artysty konserwatora Aleksandra Małeckiego.

Ołtarz główny jest późnobarokowy wykonany około 1700 r. z kręconymi kolumnami i rzeźbami św. Piotra Apostoła i św. Stanisława ze Szczepanowa. W górnej części ołtarza występują rzeźby aniołów trzymające Arma Christi. W części środkowej znajduje się cudami słynący obraz Matki Bożej Brzezińskiej – Słuchającej. Jako zasłona występują obrazy z przedstawieniem św. Mikołaja (mal. M. Strzegocki) i Najświętsze Serce Jezusa (mal. A. Dunajecki). W zwieńczeniu ołtarza obraz: Nauka dobrego i szczęśliwego umierania.

W kościele znajdują się ponadto ołtarze boczne. Ołtarz Matki Bożej Bolesnej z I poł. XVIII w. usytuowany jest w transepcie północnym oraz zespół czterech ołtarzy rokokowych autorstwa Tomasza Szalickiego. Powstały one w latach 1768-1772 z fundacji ks. Józefa Kazimierza Szalickiego proboszcza parafii w Brzezinach w latach 1757-1798. W jednym z ołtarzy, późnogotycka płaskorzeźba „Opłakiwanie Chrystusa” wykonana przez warsztat Wita Stwosza. Chór muzyczny rokokowy, bogato zdobiony, wykonany również przez Tomasza Szalickiego. Ambona barokowa z I poł. XVIII w. Bardzo cenny jest również późnogotycki tryptyk Świętej Rodziny przechowywany w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie. W kościele w Brzezinach – kopia – wykonana przez dra Tadeusza Stopkę, ufundowana przez ks. prof. Stanisława Longosza. Ponadto w kościele znajduje się wiele cennych obrazów i rzeźb z XVII, XVIII i XIX w., które są wyrazem głębokiej pobożności ofiarodawców.

Dzwonnica jest wolnostojąca, zbudowana ze słupów i zastrzałów drewna pozyskanego w dwóch kolejnych sezonach wegetacyjnych 1763/4 i 1764/5. „Tak więc wzniesienie dzwonnicy nastąpiło najprawdopodobniej w 1765 r.” z fundacji ks. J. K. Szalickiego. Wewnątrz trzy dzwony, późnogotycki, renesansowy i najnowszy z 2005 ufundowany przez „Klub Brzeziny” w Chicago.

Pierwotny cmentarz przykościelny nie zachował się. Obecny położony jest w bliskiej odległości na wschód od kościoła parafialnego. Został założony w II poł. XVIII w. przez ks. Szalickiego, na miejscu zwanym „Spaleniskiem”. Najstarsze nagrobki nekropoli brzezińskiej pochodzą z pocz. XIX w. i znajdują się w północnej części cmentarza. W Brzezinach istniał również cmentarz epidemiologiczny, usytuowany na wzgórzu, na południe od kościoła. W pobliżu Krzyża są pochówki parafian zmarłych podczas epidemii, która miała miejsce w
1848 r.

Księża Posługujący W Parafii

Proboszcz Ks. Prałat Józef Kłosowski

Wikariusz Ks. Damian Knapik

Napisz do nas